تامپون بینی نوعی بانداژ یا پکینگ بینی از جنس پنبه یا گاز استریل و آغشته به آنتی بیوتیک یا تتراسایکلین است که معمولاً برای کنترل خونریزی بعد از جراحی بینی یا در صورت آسیب به دماغ استفاده می شود. این وسیله با ایجاد فشار بر بافت های داخلی بینی ، به توقف خونریزی و بهبود فرآیند ترمیم کمک می کند. اگرچه استفاده از تامپون این روزها دیگر رواج چندانی ندارد ، اما بعضی از جراحان از آن استفاده می کنند. این مقاله ، برای آشنایی و آگاهی بیشتر از تامپون بینی ، انواع و کاربردهای آن تهیه شده و نکات مهم و مراقبت های لازم را خاطر نشان می کند.
تامپون بینی چیست و چرا استفاده می شود؟
تامپون بینی وسیلهای پزشکی است که معمولاً بعد از جراحی بینی ، عمل انحراف بینی یا در برخی موارد خونریزی شدید بینی داخل حفره های بینی قرار داده می شود. این وسیله می تواند از جنس گاز فشرده ، اسفنج مخصوص یا سیلیکون باشد و هدف اصلی آن کنترل خونریزی و حمایت از بافت های داخلی بینی پس از جراحی است.
استفاده از تامپون به تثبیت وضعیت داخلی بینی کمک می کند و می تواند از ایجاد چسبندگی یا تجمع خون در داخل بینی جلوگیری نماید. همچنین در برخی جراحی ها ، تامپون باعث حفظ مسیر مناسب تنفس و کاهش احتمال عوارض بعد از عمل می شود. مدت باقی ماندن تامپون در بینی بسته به نوع جراحی و نظر پزشک متفاوت است.
تفاوت تامپون بینی و اسپلینت بینی
تامپون بینی و اسپلینت بینی هر دو بعد از جراحی های بینی استفاده می شوند ، اما کاربرد و محل قرارگیری آن ها متفاوت است. تامپون داخل حفره های بینی قرار می گیرد و بیشتر برای کنترل خونریزی ، حمایت از بافت داخلی و جلوگیری از چسبندگی استفاده می شود.
در مقابل ، اسپلینت بینی معمولاً روی بینی یا داخل تیغه بینی قرار می گیرد و وظیفه اصلی آن حفظ فرم و ساختار بینی پس از جراحی است. اسپلینت خارجی همان قالبی است که روی بینی دیده می شود و به کاهش تورم و محافظت از استخوان بینی کمک می کند. به طور کلی ، تامپون بیشتر نقش حمایتی داخلی دارد ، در حالی که اسپلینت برای تثبیت فرم بینی استفاده می شود.
آیا تامپون بینی باعث تغییر فرم بینی می شود؟
تامپون بینی به تنهایی باعث تغییر فرم بینی نمی شود و نقش اصلی آن حمایت موقت از بافت های داخلی بینی پس از جراحی است. این وسیله برای کنترل خونریزی ، جلوگیری از چسبندگی و کمک به روند ترمیم استفاده می شود و معمولاً تأثیری بر شکل نهایی بینی ندارد.
البته تامپون می تواند در روزهای ابتدایی پس از عمل با کاهش فشار داخلی و تثبیت نسبی بافت ها به حفظ نتایج جراحی کمک کند. فرم نهایی بینی بیشتر به تکنیک جراحی ، مهارت جراح و روند ترمیم بدن بستگی دارد ، نه خود تامپون. به همین دلیل بیماران نباید نگران تغییر شکل بینی به دلیل استفاده از تامپون باشند.
انواع تامپون بینی
تامپون انواع گوناگونی دارد و جنس های مختلف آن موجود است. در بخش زیر ، بهترین جراح بینی شیراز ، دکتر رضا کبودخانی ، انواع تامپون و ویژگی ها و کاربردهای آن ها را آورده است :
| نوع تامپون | توضیحات |
| گازی |
|
| ژله ای یا اسفنجی |
|
| بادی یا بالون |
|
مزایای استفاده از تامپون بینی
بعض از جراحان بعد از رینوپلاستی به منظور کنترل سریع و مؤثر خونریزی از تامپون داخل دماغ جراحی شده استفاده می کنند. این کار به پیشگیری از هماتوم ، حمایت از ساختار بینی و سرعت یافتن روند ترمیم بعد از عمل کمک بسیاری می کند. استفاده از تامپون بینی از جابجایی تیغه بینی پس از جراحی جلوگیری می کند و در برخی موارد ، استفاده از تامپون های آغشته به دارو خطر عفونت را نیز کاهش می دهد.
معایب و عوارض احتمالی
قراردادن پکینگ داخل بینی در عین اینکه به روند ترمیم کمک می کند ، معایب و عوارضی هم دارد ؛ از جمله :
- احساس ناراحتی یا درد به ویژه هنگام قرار دادن یا خارج کردن تامپون
- احتمال عفونت در صورت باقی ماندن طولانی مدت
- اشکال در تنفس از راه بینی
- واکنش حساسیتی نسبت به مواد تشکیل دهنده تامپون (در موارد نادر)
تامپون بینی چند روز باید بماند ؟
معمولاً تامپون بین دو تا سه روز داخل بینی باید بماند و پس از آن در زمان تعیین شده توسط جراح کشیده می شود. البته ، زمان دقیق آن بسته به تشخیص جراح و نوع تامپون و جراحی انجام شده متفاوت است.
عوارض زود کشیدن تامپون بینی
زود درآوردن تامپون بعد از عمل بدون تشخیص جراح می تواند باعث بروز مشکلات و عوارض جدی شود. مهم ترین عوارض زود کشیدن تامپون شامل موارد زیر است :
| عوارض | توضیحات |
| خونریزی شدید | تامپون باعث فشار به مویرگ های بینی می شود و در صورتی که زود برداشته شود ، خونریزی دوباره شروع خواهد شد و ممکن است شدیدتر از قبل باشد. |
| به هم خوردن ساختار بینی | در جراحی هایی مثل رینوپلاستی ، تامپون نقش حمایتی دارد و زود کشیدن آن ممکنه است باعث جابجایی یا انحراف تیغه بینی و به هم خوردن نتیجه جراحی شود. |
| افزایش احتمال عفونت | تامپون بینی ، با وجود تماس با بافت ها ، از نفوذ باکتری ها جلوگیری می کند. اگر زودتر از زمان تعیین شده خارج شود ، راه برای ورود میکروب باز خواهد شد ، خصوصاً اگر جای زخم باز باشد. |
| تورم و التهاب مجدد | با خروج زود هنگام تامپون ، احتمال ایجاد تحریک بافتی وجود دارد و ممکن است باعث تورم و التهاب بیشتر و در نتیجه کندتر شدن روند بهبود شود. |
| درد یا احساس سوزش | ممکن است به دلیل آماده نبودن بافت برای خارج شدن تامپون بینی ، احساس سوزش یا درد شدیدتری نسبت به زمان معمول ایجاد خواهد شد. |
| تشکیل هماتوم | نبود تامپون احتمال تجمع خون زیر پوست یا بافت بینی را افزایش می دهد و می تواند باعث برآمدگی و یا حتی تخلیه مجدد شود. |
برداشتن تامپون بینی در خانه
در صورتی که جراح اجازه دهد و دستورالعمل های لازم را در اختیارتان قرار دهد ، با رعایت احتیاط و نکات توصیه شده می توانید تامپون را با کمک اطرافیان خود در منزل بکشید. اما معمولا توصیه می شود که تامپون در زمان تعیین شده توسط جراح و در مطب او کشیده شود تا همه چیز تحت کنترل قرار گیرد.
مراقبت های پس از گذاشتن تامپون
| نکات مراقبتی |
| از فین کردن خودداری کنید. |
| سر را کمی بالا نگه دارید. |
| داروهای تجویز شده از جمله آنتی بیوتیک ها یا مسکن ها را به موقع مصرف کنید. |
| در صورت داشتن تب ، احساس بوی بد ، یا ترشح غیرطبیعی با پزشک تماس بگیرید. |
مراقبت های بعد از کشیدن تامپون بینی
مراقبت های بعد از کشیدن تامپون در بهبود و فرم گیری بینی بسیار مهم هستند. زیرا ، بینی هنوز حساس است و ممکن است با اندکی بی احتیاطی دچار خونریزی یا عفونت شود. در ادامه ، مهم ترین نکات مراقبتی آورده شده است :
- تا چند روز بعد از کشیدن تامپون ، از فین کردن یا تمیز کردن بینی با فشار زیاد پرهیز کنید. زیرا ممکن است باعث خونریزی یا باز شدن زخم ها شود.
- اگر هنوز تنفس از راه بینی سخت است یا احساس گرفتگی دارید ، تا بهبودی کامل بعد از کشیدن تامپون بینی بهتر است با دهان نفس بکشید تا التهاب کاهش پیدا کند.
- شستشو ملایم داخل بینی با سرم نمکی استریل باعث تمیز نگه داشتن بینی و کاهش التهاب می شود.
- از حمام داغ ، گرمای زیاد و نور مستقیم آفتاب پرهیز کنید تا رگ ها گشاد و احتمال خونریزی بیشتر نشود.
- از انجام فعالیت های سنگین و بلند کردن بار سنگین بعد از کشیدن تامپون بینی بپرهیزید.
- داروهای تجویز شده را به موقع مصرف کنید ال از ورم و عفونت جلوگیری شود.
- هنگام استراحت ، با زاویه ۳۰ تا ۴۵ درجه دراز بکشید و با کمک بالش سر خود را بالاتر از سطح بدن نگه دارید.
- در صورت عطسه یا سرفه ، دهان را باز نگه دارید تا فشار کمتری به بینی وارد شود.
سوالات رایج
آیا تامپون بینی درد دارد ؟
قرار دادن یا خارج کردن آن ممکن است کمی ناراحت کننده باشد ، ولی با استفاده از بی حسی موضعی ، این درد قابل کنترل است.
آیا می توان با تامپون نفس کشید ؟
در اغلب موارد ، تنفس از راه بینی دشوار یا غیر ممکن می شود، ولی می توان از راه دهان تنفس کرد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده تب ، ترشح چرکی ، بوی بد یا بازگشت خونریزی پس از خارج کردن تامپون
